भाद्रपद शुक्ल पक्षातील पंचमी तिथीला ऋषी पंचमीचे व्रत केले जाते. हे व्रत प्रामुख्याने स्त्रिया करतात. या दिवशी कश्यप, अत्री, भारद्वाज, वशिष्ठ( अरुंधती), गौतम, जमदग्नी आणि विश्वामित्र या सात ऋषींची पूजा केली जाते.
सप्तऋषींची पूजा करण्याची पद्धत आणि परंपरा अनेक वर्षांपासून सुरु आहे. आपल्या अनेक पापांपासून मुक्ती मिळवण्यासाठी हे व्रत केले जाते. या दिवशी सप्तर्षींचा आदर व्यक्त केला जातो. जाणून घेऊया या व्रता मागची पौराणिक कथा.
ಋಷಿ ಪಂಚಮಿ ಕಥಾ ಭಾಗ 2
ಭಾದ್ರಪದ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ಐದನೇ ದಿನದಂದು ಋಷಿ ಪಂಚಮಿ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ದಿನದಂದು, ಏಳು ಋಷಿಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: ಕಶ್ಯಪ, ಅತ್ರಿ, ಭಾರದ್ವಾಜ, ವಸಿಷ್ಠ (ಅರುಂಧತಿ), ಗೌತಮ, ಜಮದಗ್ನಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ.
ಸಪ್ತ ಋಷಿಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ನಮ್ಮ ಅನೇಕ ಪಾಪಗಳನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಈ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನದಂದು, ಸಪ್ತ ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಗೌರವವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಉಪವಾಸದ ಹಿಂದಿನ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳೋಣ.
एक सद्गुणी ब्राह्मण विदर्भात राहात होता. त्यांची पत्नी पतिव्रता असून तिचे नाव सुशीला होते. त्या ब्राह्मणाला एक मुलगा आणि एक मुलगी अशी दोन मुले होती. ब्राह्मणाची मुलगी लग्नासाठी पात्र ठरली तेव्हा त्याने मुलीचा विवाह समान वंशाच्या वराशी केला. परंतु काही दिवसातच ती विधवा झाली. दु:खी ब्राह्मण आणि त्याची पत्नी मुलीसह गंगेच्या तीरावर एका झोपडीत राहू लागले.
एके दिवशी ब्राह्मणाची मुलगी झोपलेली असताना तिचे शरीर संपूर्ण कीटकांनी भरले होते. मुलीने हा सर्व प्रकार तिच्या आईला सांगितला. आईने हे सर्व नवऱ्याच्या कानावर घातले. ब्राह्मण म्हणाला हे देवा! माझ्या कन्येचे काय चुकले? तिच्या नशीबी इतके दु:ख का?
ब्राह्मणाला कळाले की, मुलगी तिच्या पूर्वीच्या जन्मातही ब्राह्मण होतील. मासिक पाळी येताच तिने देवाच्या भांड्यांना हात लावला होता. या जन्मातही त्यांनी लोकांच्या आग्रहाला न जुमानता ऋषीपंचमीचे व्रत पाळले नाही. त्यामुळे तिच्या जीवनात इतके दु:ख आणि प्रसंग येतात.
मासिक पाळी येणारी स्त्री पहिल्या दिवशी चांडालिनी, दुसऱ्या दिवशी ब्रह्मघटिनी आणि तिसऱ्या दिवशी अपवित्र असते असे धर्मग्रंथ म्हटले आहे. चौथ्या दिवशी डोक्यावरुन स्नान करून ती शुद्ध होते. तरीही शुद्ध अंतःकरणाने असेल तरऋषींनी पंचमीचे व्रत केल्यास त्यांचे सर्व दु:ख दूर होऊन त्यांना पुढील जन्मात सौभाग्य प्राप्त होते.
ವಿದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಸದ್ಗುಣಶೀಲ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಅವನ ಹೆಂಡತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿಯಾಗಿದ್ದಳು ಮತ್ತು ಅವಳ ಹೆಸರು ಸುಶೀಲ. ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು, ಒಬ್ಬ ಮಗ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಮಗಳು. ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮಗಳು ಮದುವೆಗೆ ಅರ್ಹಳಾದಾಗ, ಅವನು ಅವಳನ್ನು ಅದೇ ಜಾತಿಯ ವರನಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿದನು. ಆದರೆ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವಳು ವಿಧವೆಯಾದಳು. ಆ ಅತೃಪ್ತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮತ್ತು ಅವನ ಹೆಂಡತಿ ತನ್ನ ಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಗಂಗಾನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಗುಡಿಸಲಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.
ಒಂದು ದಿನ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮಗಳು ಮಲಗಿದ್ದಾಗ, ಅವಳ ದೇಹವು ಕ್ರಿಮಿ ಕೀಟಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು. ಮಗಳು ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ತನ್ನ ತಾಯಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು. ತಾಯಿ ತನ್ನ ಗಂಡನಿಗೆ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದಳು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, "ಓ ದೇವರೇ! ನನ್ನ ಮಗಳಿಗೆ ಏನಾಯಿತು? ಅವಳ ಅದೃಷ್ಟ ಏಕೆ ಇಷ್ಟೊಂದು ದುಃಖಕರವಾಗಿದೆ?"
ಮಗಳು ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಳಾಗಿದ್ದಳೆಂದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ತಿಳಿಯಿತು. ಅವಳ ಋತುಚಕ್ರ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ತಕ್ಷಣ, ಅವಳು ದೇವರ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದ್ದಳು. ಈ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ, ಜನರ ಒತ್ತಾಯದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಅವಳು ಋಷಿ ಪಂಚಮಿಯ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಅವಳ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದುಃಖಗಳು ಮತ್ತು ಘಟನೆಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ.
ಋತುಮತಿಯಾಗುವ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಮೊದಲ ದಿನ ಚಾಂಡಾಲಿನಿ, ಎರಡನೇ ದಿನ ಬ್ರಹ್ಮಘಾತಿನಿ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ದಿನ ಅಪವಿತ್ರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ನಾಲ್ಕನೇ ದಿನ, ಅವಳು ತಲೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಶುದ್ಧಳಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳು ಶುದ್ಧ ಹೃದಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಋಷಿಗಳು ಪಂಚಮಿಯಂದು ಉಪವಾಸವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರೆ, ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ದುಃಖಗಳು ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವರು ತಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಶುಭವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾಳೆ.
वडिलांच्या सांगण्यावरुन मुलीने व्रत पाळले आणि विधीनुसार ऋषीपंचमीची पूजा केली. व्रताच्या प्रभावामुळे ती सर्व दुःखांपासून मुक्त झाली. पुढील जन्मात तिला सौभाग्याबरोबरच अक्षय सुखाचे वरदान मिळाले.
ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ, ಹುಡುಗಿ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಆಚರಿಸಿ, ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಋಷಿ ಪಂಚಮಿ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದಳು. ಉಪವಾಸದ ಪರಿಣಾಮದಿಂದಾಗಿ, ಅವಳು ಎಲ್ಲಾ ದುಃಖಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಳಾದಳು. ಅವಳ ಮುಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ, ಅವಳು ಅದೃಷ್ಟದ ಜೊತೆಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಸಂತೋಷದ ವರವನ್ನು ಪಡೆದಳು.
ऋषी पंचमी पुजाविधी
सर्व पूजा सामग्री घेवून एका नदीच्या काठावर ब्राह्मण सह वर्तमान जावून ऋषी पंचमी पुजाविधी करावा
या आचमन विधी नंतर व्रताच्या संकल्पासाठी पुन्हा एक पळीभर पाणी उजव्या हातात घ्यावे आणि पुढील संकल्प म्हणावा-
"मम आत्मना पुराणोक्त फल प्राप्त्यर्थ अद्य शुभदिने, मया ज्ञानतो अज्ञानतो वा, रजस्वला अवस्थायां, कृत संपर्क जनित, दोष परिहारार्थे, अरुंधती सहित कश्यपादि, सप्तर्षिपूजनं अहं करिष्ये।"
सप्तर्षींना नमस्कार
असे म्हणून हातातले पाणी समोरच्या ताम्हणात सोडावे. हात पुसून चौरंग / पाटावरीत सात ऋषींच्या सात सुपाऱ्यांना सात ऋषी मानून त्यांना नमस्कार करावा. आठव्या सुपारीला केलेला नमस्कार हा सती अरुंधतीसाठी आहे.
हात जोडून वक्रतुंड महाकाय सूर्यकोटीसमप्रभः । निर्विघ्नं कुरु मे देव सर्वकार्येषु सर्वदा ।। श्री महा गणपतये नमः सर्वोपचारार्थ गंधाक्षत पुष्यं समर्पयामि ।। असे म्हणत गणपतीस किंवा गणपती म्हणून ठेवलेल्या सुपारीस स्नान, गंध, फूल, अक्षता, दुर्वा वाहाव्यात. त्यानंतर उदबत्ती निरांजन ओवाळून गूळ-खोबऱ्या नैवेद्य दाखवावा. हात जोडून सर्व पूजा निर्विघ्न पार पडावी, अशी प्रार्थना करावी. गणपतीसमोर विडा ठेवावा. त्यावर फळ दक्षिणा ठेवावी.
सप्तर्षींचे ध्यान
त्यानंतर कलश, घंटा आणि दीप पूजन करून घ्यावे. मग पळीभर पाण्यात थोडे गोमूत्र टाकून ते पाणी तुळशीच्या पानाने पूजेची जागा. साहित्य व स्वतः वर शिंपडून घेऊन सगळ्याची शुद्धी करून घ्यावी. त्यानंतर चौरंग पाटावरील आठही सुपाऱ्यांना नमस्कार करत त्या सप्तर्षी आणि अरुंधती ह्यांचे ध्यान करत म्हणावे-
मूर्तब्रह्मण्यदेवस्यब्रह्मणस्तेजउत्तमम् । सूर्यकोटिप्रतीकाशमृषिवृंदांविचिंतये ।।
आता पुढील एकेका नावाचा उच्चार करून एकेका सुपारीवर त्या त्या ऋषीवरांना आवाहित करत अक्षता वाहाव्यात-
श्री कश्यपाय नमः । कश्यपं आवाहयामि ।।
श्री अत्रिये नमः । अत्रिं आवाह्वयामि ।।
श्री भारव्दाजाय नमः । भारव्दाजं आवाहयामि ।।
श्री विश्वामित्राय नमः । विश्वामिन्नं आवाहयामि ।।
श्री गौतमाय नमः । गौतमयावाहयामि |
श्री जमदग्नये नमः | जमदग्निंवाहृयामि ||
श्री वसिष्ठाय नमः | वसिष्ठावाहयामि ।।
सती अरुंधत्यै नम। अरुंधतीमावाहृयामि ।।
इति अरुंधतीसहित कश्यपादि सप्तऋषिभ्यो नमः । आवाह्वयामि ।। असे म्हणून सर्व सुपाऱ्यावर अक्षता वाहाव्यात. मग सप्तऋषिभ्यो नमः। पंचामृत स्नानं कुर्यात। असे म्हणून सर्व सुपाऱ्यावर फुलानी पंचामृत शिंपडावे. पंचामृत स्नानानंतरं शुद्धोदक स्नानं समर्पयामि। असे म्हणून सर्व सुपाऱ्यावर फुलानी शुद्ध पाणी शिंपडावे. सप्तऋषिभ्यो नमः । वस्त्राणि कार्पासवस्त्रं समर्पयामि। असे म्हणून पहिल्या सात सुपाऱ्यांना कापसाची वस्त्रे घालावीत. धूप दीप समर्पण करून अथांग पूजा करावे. अरुंधती सह सप्तर्षी उत्तर पूजा करावी
STORY RUSHI PANCHAMI Part 1 ऋषी पंचमी कथा भाग 1 ಋಷಿ ಪಂಚಮಿ ಕಥೆ ಭಾಗ 1
No comments:
Post a Comment