Mukhya Prana Ashtakam. ಶ್ರೀ ಮುಖ್ಯಪ್ರಣಾಷ್ಟಕಂ

                          ಶ್ರೀ ಮುಖ್ಯಪ್ರಣಾಷ್ಟಕಂ. 

                           ( ಶ್ರೀ ವಾದಿರಾಜ ತೀರ್ಥ ವಿರಚಿತ )

.             

(ಶ್ರೀ ವಾದಿರಾಜ ಯತೀಂದ್ರರಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ) ವಾಯು ದೇವರಿಗೆ (ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಾಣ) ಅರ್ಪಿತವಾದ ಪ್ರಬಲ ಸ್ತೋತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಭಗವಾನ್ ಹನುಮಾನ್, ಭೀಮ ಮತ್ತು ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಜ್ಞಾನ, ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

|| ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣಾಷ್ಟಕಮ್ ||

ಶ್ರೀ ಗುರುಭ್ಯೋ ನಮಃ ಹರಿಃ ಓಂ

1.

ಭಕ್ತಿಂ ಶ್ರೀರಮಣಸ್ಯ ಪಾದಯುಗಲೇ ಪ್ರೀತ್ಯಾ ಪ್ರದೇಹೀಶ

ಮಚ್ಚಿತ್ತಂ ತತ್ಪಾದಪದ್ಮಚಿಂತನರತಂ ನಿತ್ಯಂ ವಿಧೇಹ್ಯಚ್ಯುತಮ್ |

ಸಂಸಾರಾರ್ಣವತಾರಕಂ ಸುಚರಿತಂ ಸಂಸ್ಮೃತ್ಯ ತೇ ನಿತ್ಯಶಃ

ಸದ್ಭಿಃ ಸಂಗತಿಮತ್ರ ಮೇ ದಿಶ ವಿಭೋ ಸರ್ವಜ್ಞ ರಾಮಪ್ರಿಯ || 1 ||

ಅರ್ಥ: ಎಲೈ ಸರ್ವಜ್ಞನೇ, ರಾಮಪ್ರಿಯನೇ. ಈಶನೇ, ಶ್ರೀರಮಣನ ಪಾದಕಮಲಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಡು. ನನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅವನ ಪಾದಕಮಲಗಳ ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲೇ ಯಾವಾಗಲೂ ಇರಿಸು. ಸಂಸಾರವೆಂಬ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಪಾರು ಮಾಡುವ ನಿನ್ನ ಸಚ್ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ನಿತ್ಯವೂ ಸ್ಮರಿಸಿ, ಸತ್ಪುರುಷರ ಸಹವಾಸವನ್ನು ನನಗೆ ಕರುಣಿಸು.

2.

ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಪ್ರಾಣಮುಖಾನಿ ಸಪ್ತ ಸತತಂ ಯಸ್ಯಾಸತೇ ಸರ್ವದಾ

ವಾಗ್ದೇವ್ಯೈಃ ಸಹಿತಾನಿ ದೇಹನಿಚಯೇ ತದ್ವಾಯುನಾಮಾಪಿ ಚ |

ತಸ್ಯ ತ್ವಾಂ ಶರಣಂ ಗತೋऽಸ್ಮಿ ಭಗವನ್ಪ್ರಾಣಸ್ಯ ಯತ್ಪ್ರೇರಕಾದ್

ದೇಹಾದೌ ಕರಣಾನಿ ಚೇಷ್ಟಿತುಮಿಹ ಕ್ಷೇಮಂ ಪ್ರದೇಹೀಶ ಮೇ || 2 ||

ಅರ್ಥ: ಯಾರ ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಪ್ತ ಪ್ರಾಣಗಳು, ವಾಗ್ದೇವಿಯರೊಂದಿಗೆ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಇರುತ್ತವೆಯೋ, ಆ ವಾಯುವೇ ನೀನು. ಭಗವಂತನೇ, ನಾನು ನಿನ್ನ ಶರಣು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ಪ್ರಾಣನೇ, ನಿನ್ನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದಲೇ ದೇಹದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ನನಗೆ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಕರುಣಿಸು.

3.

ವಾಗ್ದೇವೀಪ್ರಮುಖಾನಿ ಯಸ್ಯ ವಶತೋ ವರ್ತಂತ ಏವ ಕ್ಷಣಂ

ತಸ್ಯಾಜ್ಞಾಂ ಪರಿಪಾಲಯಂತಿ ಸತತಂ ತಂ ತ್ವಾಂ ಭಜೇ ಮಾರುತಮ್ |

ಬ್ರಹ್ಮಾದೀನಪಿ ಚೇಷ್ಟಯತ್ಯಪಿ ಸದಾ ಸರ್ವಾನ್ಸ್ವಶಕ್ತ್ಯಾ ಯತೋ

ದೇವಾನಾಂ ಬಲವರ್ಧನೋऽಸಿ ಭಗವಂಸ್ತ್ವಂ ಪಾಹಿ ಮಾಂ ಸರ್ವದಾ || 3 ||

ಅರ್ಥ: ವಾಗ್ದೇವಿ ಮೊದಲಾದವರು ಯಾರ ವಶದಲ್ಲಿ ಕ್ಷಣಕಾಲವೂ ಇರುತ್ತಾರೋ, ಯಾರ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಸದಾ ಪಾಲಿಸುತ್ತಾರೋ, ಆ ಮಾರುತನಾದ ನಿನ್ನನ್ನು ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ. ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ನೀನು ನಿನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಚೇಷ್ಟಿತಗೊಳಿಸುತ್ತೀಯೆ. ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಬಲ ಕೊಡುವವನೇ, ಭಗವಂತನೇ, ಯಾವಾಗಲೂ ನನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡು.

4.

ಅಂತಃಸ್ಥಂ ಹೃದಯೇ ಮನೋऽಪಿ ಪವನಃ ಪ್ರಾಣೋऽಪಿ ಸಂದೃಶ್ಯತೇ

ತ್ವಂ ಪ್ರಾಣಾದಿರೂಪೇಣ ದೇಹಭರಣಂ ಕುರ್ವನ್ಪ್ರಭಾಸೀಶ ಮೇ |

ಯಸ್ಮಾತ್ತ್ವಂ ಸಕಲೇಂದ್ರಿಯಾಣಾಂ ಚ ಪತಿಸ್ತ್ವಂ ಪ್ರಾಣರೂಪೋऽಸಿ ವೈ |ತಸ್ಮಾತ್ತ್ವಾಂ ಪ್ರಣಮಾಮಿ ದೇವ ಸುಕೃತಂ ದೇಹೀಶ ಮೇ ಮಂಗಳಮ್ || 4 ||

ಅರ್ಥ: ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು, ಪ್ರಾಣರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀನು ಕಾಣುತ್ತೀಯೆ. ಪ್ರಾಣಾದಿ ರೂಪದಿಂದ ದೇಹವನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿರುವೆ. ನೀನೇ ಎಲ್ಲ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಒಡೆಯ, ಪ್ರಾಣರೂಪಿ. ಆದ್ದರಿಂದ ದೇವನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಸುಕೃತವನ್ನೂ ಮಂಗಳವನ್ನೂ ಕೊಡು.

5.

ರಾಮಾಖ್ಯಸ್ಯ ಗುಣಸ್ಯ ಪೂರ್ಣಜಲಧೇಃ ಸೀತಾಸನಾಥಸ್ಯ ತೇ

ದಾಸೋऽಹಂ ತವ ಭಕ್ತದಾಸ ಇತಿ ಮಾಂ ಜಾನೀಹಿ ವಾಯುಪ್ರಭೋ | ರಾಮೇ ಭಕ್ತಿಮಖಂಡಿತಾಂ ಚ ಸುಮತಿಂ ಜ್ಞಾನಂ ಚ ವೈರಾಗ್ಯಕಂ

ದೇಹೀಶ ಪ್ರಣಿಪತ್ಯ ಯಾಚತ ಇಮಾಂ ಭಕ್ತಿಂ ಚ ಮೇ ವರ್ಧಯ || 5 ||

ಅರ್ಥ: ಗುಣಗಳ ಸಾಗರನಾದ, ಸೀತಾಪತಿಯಾದ ರಾಮನ ದಾಸನಾದ ನಿನ್ನ ಭಕ್ತರ ದಾಸ ನಾನು ಎಂದು ತಿಳಿ, ವಾಯು ಪ್ರಭುವೇ. ರಾಮನಲ್ಲಿ ಅಖಂಡ ಭಕ್ತಿ, ಸುಮತಿ, ಜ್ಞಾನ, ವೈರಾಗ್ಯಗಳನ್ನು ಕೊಡು. ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಬೇಡುತ್ತೇನೆ, ನನ್ನ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸು.

6.

ಯಸ್ಯಾವತಾರತ್ರಯಂ ರಾಮಕಾರ್ಯೇ ಭ್ರಾತುಃ ಪ್ರಿಯಂ ಚಕಾರೋತ್ಕಟಂ|| ಕೃತ್ವಾ ರಾವಣಮರ್ದನಂ ಸುವಿಮಲಂ ಧರ್ಮಸ್ಯ ಸಂಸ್ಥಾಪನಮ್ | ಭೀಮಸ್ತ್ವಂ ಕುರುರಾಜಸೈನ್ಯಮಖಿಲಂ ಹತ್ವಾ ಚ ಭೂಭಾರಕಂ| ಚಕ್ರೇ ಧರ್ಮಜಯಂ ಮುಕುಂದಪದವೀಂ ಪ್ರಾಪದ್ಗುರುರ್ಮಧ್ವಕಃ || 6 ||

ಅರ್ಥ: ಯಾರ ಮೂರು ಅವತಾರಗಳು - ಶ್ರೀ ರಾಮಚಂದ್ರ ದೇವರ   ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೀಯವಾದ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ, ರಾವಣನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ಸಹಕರಿಸಿ ಧರ್ಮ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಹನುಮ; ಕುರುರಾಜನ ಸೈನ್ಯವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕೊಂದ ಭೂಭಾರ ಇಳಿಸಿದ ಭೀಮ; ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಜಯ ಕೊಡಿಸಿ ಮುಕುಂದನ ಪದವಿ ಪಡೆದ ಶ್ರೀ ಗುರು ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು.

7.

ತ್ವಂ ಪ್ರಾಣೋ ಮಮ ಸರ್ವದಾ ವಿಜಯಸೇ ಸರ್ವಾಂತರಸ್ಥೋ ಮಹಾನ್ |ತ್ವಂ ಸರ್ವಜ್ಞಗುಣಾಶ್ರಯಃ ಸುವಿಮಲಃ ಸರ್ವಸ್ಯ ಸಾಕ್ಷೀ ಪ್ರಭುಃ || ಸರ್ವತ್ರೈವ ವಿರಾಜಮಾನನಿಧಿರೂಪಸ್ತ್ವಂ ಪಾಹಿ ಮಾಂ ಸರ್ವದಾ  | ಪಾಪೌಘಂ ವಿಲಯಂ ಕುರುಷ್ವ ಭಗವಂಸ್ತ್ವಂ ಮನ್ಮನೋ ರಕ್ಷಕಃ || 7 ||

ಅರ್ಥ: ನೀನೇ ನನ್ನ ಪ್ರಾಣ, ಯಾವಾಗಲೂ ಎಲ್ಲರೊಳಗೂ ಇದ್ದು ಗೆಲ್ಲುತ್ತೀಯೆ. ಸರ್ವಜ್ಞಗುಣಗಳ ಆಶ್ರಯ, ನಿರ್ಮಲ, ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಸಾಕ್ಷಿ, ಪ್ರಭು. ಸರ್ವತ್ರ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ನಿಧಿಯೇ, ಸದಾ ಕಾಪಾಡು. ನನ್ನ ಪಾಪರಾಶಿಯನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡು, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ರಕ್ಷಕ ನೀನೇ.

8.

ವಾದಿರಾಜಗುರುಪ್ರೋಕ್ತಂ ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣಸ್ಯ ಯಃ ಪಠೇತ್ |

ಸ್ತೋತ್ರಂ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಸದಾ ಯುಕ್ತೋ ಮುಚ್ಯತೇ ಸರ್ವಪಾತಕೈಃ || 8 ||

ಅರ್ಥ: ವಾದಿರಾಜ ಗುರುಗಳಿಂದ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣನ ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಯಾವಾಗಲೂ ಪಠಿಸುವವನು ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

|| ಇತಿ ಶ್ರೀಮದ್ವಾದಿರಾಜತೀರ್ಥವಿರಚಿತಂ ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣಾಷ್ಟಕಂ ಸಂಪೂರ್ಣಮ್ ||

ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣಾರ್ಪಣಮಸ್ತು

ಈ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಬೆಳಗ್ಗೆ ಎದ್ದು, ಸ್ನಾನ ಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆ ಮಾಡಿ, ವಾಯುದೇವರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಪಠಿಸಿದರೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಧೈರ್ಯ, ದೇಹಕ್ಕೆ ಬಲ, ಬುದ್ಧಿಗೆ ಚುರುಕು ಸಿಗುತ್ತದೆ ಅಂತ ಪ್ರತೀತಿ

|| मुख्यप्राणाष्टकम् ||

श्री गुरुभ्ये नमः हरी: ॐ 

भक्तिं श्रीरमणस्य पादयुगले प्रीत्या प्रदेहीश
मच्चितं तत्पादपद्मचिन्तनरतं नित्यं विधेह्यच्युतम् ।
संसारार्णवतारकं सुचरितं संस्मृत्य ते नित्यशः
सद्भिः संगतिमत्र मे दिश विभो सर्वज्ञ रामप्रिय ॥ १॥

मूर्ध्नि प्राणमुखानि सप्त सततं यस्यासते सर्वदा
वाग्देव्यैः सहितानि देहनिचये तद्वायुनामापि च ।
तस्य त्वां शरणं गतोऽस्मि भगवन्प्राणस्य यत्प्रेरकाद्
देहादौ करणानि चेष्टितुमिह क्षेमं प्रदेहीश मे ॥ २॥

वाग्देवीप्रमुखानि यस्य वशतो वर्तन्त एव क्षणं
तस्याज्ञां परिपालयन्ति सततं तं त्वां भजे मारुतम् ।
ब्रह्मादीनपि चेष्टयत्यपि सदा सर्वान्स्वशक्त्या यतो
देवानां बलवर्धनोऽसि भगवंस्त्वं पाहि मां सर्वदा ॥ ३॥

अन्तःस्थं हृदये मनोऽपि पवनः प्राणोऽपि संदृश्यते
त्वं प्राणादिरूपेण देहभरणं कुर्वन्प्रभासीश मे ।
यस्मात्त्वं सकलेन्द्रियाणां च पतिस्त्वं प्राणरूपोऽसि वै
तस्मात्त्वां प्रणमामि देव सुकृतं देहीश मे मङ्गळम् ॥ ४॥

रामाख्यस्य गुणस्य पूर्णजलधेः सीतासनाथस्य ते
दासोऽहं तव भक्तदास इति मां जानीहि वायुप्रभो ।
रामे भक्तिमखण्डितां च सुमतिं ज्ञानं च वैराग्यकं
देहीश प्रणिपत्य याचत इमां भक्तिं च मे वर्धय ॥ ५॥

यस्यावतारत्रयं रामकार्ये भ्रातुः प्रियं चकारोत्कटं
कृत्वा रावणमर्दनं सुविमलं धर्मस्य संस्थापनम् ।
भीमस्त्वं कुरुराजसैन्यमखिलं हत्वा च भूभारकं
चक्रे धर्मजयं मुकुन्दपदवीं प्रापद्गुरुर्मध्वकः ॥ ६॥

त्वं प्राणो मम सर्वदा विजयसे सर्वान्तरस्थो महान्
त्वं सर्वज्ञगुणाश्रयः सुविमलः सर्वस्य साक्षी प्रभुः ।
सर्वत्रैव विराजमाननिधिरूपस्त्वं पाहि मां सर्वदा
पापौघं विलयं कुरुष्व भगवंस्त्वं मन्मनो रक्षकः ॥ ७॥

वादिराजगुरुप्रोक्तं मुख्यप्राणस्य यः पठेत् ।
स्तोत्रं भक्त्या सदा युक्तो मुच्यते सर्वपातकैः ॥ ८॥

॥ इति श्रीमद्वादिराजतीर्थविरचितं मुख्यप्राणाष्टकं सम्पूर्णम् ॥

श्री कृष्णार्पणमस्तु