Thursday, July 16, 2026

CHANAKYA NEETI.10. ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿ - ದಶಮೋಧ್ಯಾಯ::

 ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿ - ದಶಮೋಧ್ಯಾಯ:


ಶ್ರೀ ಗುರುಭ್ಯೋ ನಮಃ ಹರಿ ಓಂ 

ಧನಹೀನೋ ನ ಹೀನಶ್ಚ ಧನಿಕಃ ಸ ಸುನಿಶ್ಚಯಃ ।  

ವಿದ್ಯಾರತ್ನೇನ ಹೀನೋ ಯಃ ಸ ಹೀನಃ ಸರ್ವವಸ್ತುಷು ॥ ೧೦-೦೧


ದೃಷ್ಟಿಪೂತಂ ನ್ಯಸೇತ್ಪಾದಂ ವಸ್ತ್ರಪೂತಂ ಪಿಬೇಜ್ಜಲಂ ।  

ಶಾಸ್ತ್ರಪೂತಂ ವದೇದ್ವಾಕ್ಯಃ ಮನಃಪೂತಂ ಸಮಾಚರೇತ್ ॥ ೧೦-೦೨


ಸುಖಾರ್ಥೀ ಚೇತ್ತ್ಯಜೇದ್ವಿದ್ಯಾಂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥೀ ಚೇತ್ತ್ಯಜೇತ್ಸುಖಂ ।  

ಸುಖಾರ್ಥಿನಃ ಕುತೋ ವಿದ್ಯಾ ಸುಖಂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಃ ಕುತಃ ॥ ೧೦-೦೩


ಕವಯಃ ಕಿಂ ನ ಪಶ್ಯಂತಿ ಕಿಂ ನ ಭಕ್ಷಂತಿ ವಾಯಸಾಃ ।  

ಮದ್ಯಪಾಃ ಕಿಂ ನ ಜಲ್ಪಂತಿ ಕಿಂ ನ ಕುರ್ವಂತಿ ಯೋಷಿತಃ ॥ ೧೦-೦೪


ರಂಕಂ ಕರೋತಿ ರಾಜಾನಂ ರಾಜಾನಂ ರಂಕಮೇವ ಚ ।  

ಧನಿನಂ ನಿರ್ಧನಂ ಚೈವ ನಿರ್ಧನಂ ಧನಿನಂ ವಿಧಿಃ ॥ ೧೦-೦೫


ಲುಬ್ಧಾನಾಂ ಯಾಚಕಃ ಶತ್ರುರ್ಮೂರ್ಖಾನಾಂ ಬೋಧಕೋ ರಿಪುಃ । 

ಜಾರಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಪತಿಃ ಶತ್ರುಶ್ಚೌರಾಣಾಂ ಚಂದ್ರಮಾ ರಿಪುಃ ॥ ೧೦-೦೬


ಯೇಷಾಂ ನ ವಿದ್ಯಾ ನ ತಪೋ ನ ದಾನಂ  

ಜ್ಞಾನಂ ನ ಶೀಲಂ ನ ಗುಣೋ ನ ಧರ್ಮಃ ।  

ತೇ ಮರ್ತ್ಯಲೋಕೇ ಭುವಿ ಭಾರಭೂತಾಃ  

ಮನುಷ್ಯರೂಪೇಣ ಮೃಗಾಶ್ಚರಂತಿ ॥ ೧೦-೦೭


ಅಂತಃಸಾರವಿಹೀನಾನಾಮುಪದೇಶೋ ನ ಜಾಯತೇ ।  

ಮಲಯಾಚಲಸಂಸರ್ಗಾನ್ನ ವೇಣುಶ್ಚಂದನಾಯತೇ ॥ ೧೦-೦೮


ಯಸ್ಯ ನಾಸ್ತಿ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಜ್ಞಾ ಶಾಸ್ತ್ರಂ ತಸ್ಯ ಕರೋತಿ ಕಿಂ ।  

ಲೋಚನಾಭ್ಯಾಂ ವಿಹೀನಸ್ಯ ದರ್ಪಣಃ ಕಿಂ ಕರಿಷ್ಯತಿ ॥ ೧೦-೦೯


ದುರ್ಜನಂ ಸಜ್ಜನಂ ಕರ್ತುಮುಪಾಯೋ ನಹಿ ಭೂತಲೇ ।  

ಅಪಾನಂ ಶಾತಧಾ ಧೌತಂ ನ ಶ್ರೇಷ್ಠಮಿಂದ್ರಿಯಂ ಭವೇತ್ ॥ ೧೦-೧೦


ಆಪ್ತದ್ವೇಷಾದ್ಭವೇನ್ಮೃತ್ಯುಃ ಪರದ್ವೇಷಾದ್ಧನಕ್ಷಯಃ ।  

ರಾಜದ್ವೇಷಾದ್ಭವೇನ್ನಾಶೋ ಬ್ರಹ್ಮದ್ವೇಷಾತ್ಕುಲಕ್ಷಯಃ ॥ ೧೦-೧೧


ವರಂ ವನಂ ವ್ಯಾಘ್ರಗಜೇಂದ್ರಸೇವಿತಂ  

ದ್ರುಮಾಲಯಂ ಪತ್ರಫಲಾಂಬುಸೇವನಂ ।  

ತೃಣೇಷು ಶಯ್ಯಾ ಶತಜೀರ್ಣವಲ್ಕಲಂ  

ನ ಬಂಧುಮಧ್ಯೇ ಧನಹೀನಜೀವನಂ ॥ ೧೦-೧೨


ವಿಪ್ರೋ ವೃಕ್ಷಸ್ತಸ್ಯ ಮೂಲಂ ಚ ಸಂಧ್ಯಾ  

ವೇದಃ ಶಾಖಾ ಧರ್ಮಕರ್ಮಾಣಿ ಪತ್ರಂ ।  

ತಸ್ಮಾನ್ಮೂಲಂ ಯತ್ನತೋ ರಕ್ಷಣೀಯಂ  

ಛಿನ್ನೇ ಮೂಲೇ ನೈವ ಶಾಖಾ ನ ಪತ್ರಂ ॥ ೧೦-೧೩


ಮಾತಾ ಚ ಕಮಲಾ ದೇವೀ ಪಿತಾ ದೇವೋ ಜನಾರ್ದನಃ ।  

ಬಾಂಧವಾಃ ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತಾಶ್ಚ ಸ್ವದೇಶೋ ಭುವನತ್ರಯಂ ॥ ೧೦-೧೪


ಏಕವೃಕ್ಷಸಮಾರೂಢಾ ನಾನಾವರ್ಣಾ ವಿಹಂಗಮಾಃ ।  

ಪ್ರಭಾತೇ ದಿಕ್ಷು ದಶಸು ಯಾಂತಿ ಕಾ ತತ್ರ ವೇದನಾ ॥ ೧೦-೧೫


ಬುದ್ಧಿರ್ಯಸ್ಯ ಬಲಂ ತಸ್ಯ ನಿರ್ಬುದ್ಧೇಶ್ಚ ಕುತೋ ಬಲಂ ।  

ವನೇ ಸಿಂಹೋ ಯದೋನ್ಮತ್ತಃ ಮಶಕೇನ ನಿಪಾತಿತಃ ॥ ೧೦-೧೬


ಕಾ ಚಿಂತಾ ಮಮ ಜೀವನೇ ಯದಿ ಹರಿರ್ವಿಶ್ವಂಭರೋ ಗೀಯತೇ  

ನೋ ಚೇದರ್ಭಕಜೀವನಾಯ ಜನನೀಸ್ತನ್ಯಂ ಕಥಂ ನಿರ್ಮಮೇ  || ೧೦-೧೭


ಇತ್ಯಾಲೋಚ್ಯ ಮುಹುರ್ಮುಹುರ್ಯದುಪತೇ ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತೇ ಕೇವಲಂ  

ತ್ವತ್ಪಾದಾಂಬುಜಸೇವನೇನ ಸತಂ ಕಾಲೋ ಮಯಾ ನೀಯತೇ ॥ ೧೦-೧೮


ಗೀರ್ವಾಣವಾಣೀಷು ವಿಶಿಷ್ಟಬುದ್ಧಿಃ  

ತಥಾಪಿ ಭಾಷಾಂತರಲೋಲುಪೋಽಹಂ ।  

ಯಥಾ ಸುಧಾಯಾಮಮರೇಷು ಸತ್ಯಾಂ  

ಸ್ವರ್ಗಾಂಗನಾನಾಮಧರಾಸವೇ ರುಚಿಃ ॥ ೧೦-೧೯


ಅನ್ನಾದ್ದಶಗುಣಂ ಪಿಷ್ಟಂ ಪಿಷ್ಟಾದ್ದಶಗುಣಂ ಪಯಃ ।  

ಪಯಸೋಽಷ್ಟಗುಣಂ ಮಾಂಸಂ ಮಾಂಸಾದ್ದಶಗುಣಂ ಘೃತಂ ॥ ೧೦-೨೦


ಶೋಕೇನ ರೋಗಾಃ ವರ್ಧಂತೇ ಪಯಸಾ ವರ್ಧತೇ ತನುಃ ।  

ಘೃತೇನ ವರ್ಧತೇ ವೀರ್ಯಂ ಮಾಂಸಾನ್ಮಾಂಸಂ ಪ್ರವರ್ಧತೇ ॥ ೧೦-೨೧

No comments:

Post a Comment