ಶ್ರೀ ಗುರುಭ್ಯೋ ನಮಃ ಹರಿ ಓಂ
ಮುಹೂರ್ತಮಪಿ ಜೀವೇಚ್ಚ ನರಃ ಶುಕ್ಲೇನ ಕರ್ಮಣಾ ।
ನ ಕಲ್ಪಮಪಿ ಕಷ್ಟೇನ ಲೋಕದ್ವಯವಿರೋಧಿನಾ ॥ ೧೩-೦೧
ಗತೇ ಶೋಕೋ ನ ಕರ್ತವ್ಯೋ ಭವಿಷ್ಯಂ ನೈವ ಚಿಂತಯೇತ್ ।
ವರ್ತಮಾನೇನ ಕಾಲೇನ ವರ್ತಯಂತಿ ವಿಚಕ್ಷಣಾಃ ॥ ೧೩-೦೨
ಸ್ವಭಾವೇನ ಹಿ ತುಷ್ಯಂತಿ ದೇವಾಃ ಸತ್ಪುರುಷಾಃ ಪಿತಾ ।
ಜ್ಞಾತಯಃ ಸ್ನಾನಪಾನಾಭ್ಯಾಂ ವಾಕ್ಯದಾನೇನ ಪಂಡಿತಾಃ ॥ ೧೩-೦೩
ಆಯುಃ ಕರ್ಮ ಚ ವಿತ್ತಂ ಚ ವಿದ್ಯಾ ನಿಧನಮೇವ ಚ ।
ಪಂಚೈತಾನಿ ಹಿ ಸೃಜ್ಯಂತೇ ಗರ್ಭಸ್ಥಸ್ಯೈವ ದೇಹಿನಃ ॥ ೧೩-೦೪
ಅಹೋ ಬತ ವಿಚಿತ್ರಾಣಿ ಚರಿತಾನಿ ಮಹಾತ್ಮನಾಂ ।
ಲಕ್ಷ್ಮೀಂ ತೃಣಾಯ ಮನ್ಯಂತೇ ತದ್ಭಾರೇಣ ನಮಂತಿ ಚ ॥ ೧೩-೦೫
ಯಸ್ಯ ಸ್ನೇಹೋ ಭಯಂ ತಸ್ಯ ಸ್ನೇಹೋ ದುಃಖಸ್ಯ ಭಾಜನಂ ।
ಸ್ನೇಹಮೂಲಾನಿ ದುಃಖಾನಿ ತಾನಿ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ವಸೇತ್ ಸುಖಂ ॥ ೧೩-೦೬
ಅನಾಗತವಿಧಾತಾ ಚ ಪ್ರತ್ಯುತ್ಪನ್ನಮತಿಸ್ತಥಾ ।
ದ್ವಾವೇತೌ ಸುಖಮೇಧೇತೇ ಯದ್ಭವಿಷ್ಯೋ ವಿನಶ್ಯತಿ ॥ ೧೩-೦೭
ರಾಜ್ಞಿ ಧರ್ಮಿಣಿ ಧರ್ಮಿಷ್ಠಾಃ ಪಾಪೇ ಪಾಪಾಃ ಸಮೇ ಸಮಾಃ ।
ರಾಜಾನಮನುವರ್ತಂತೇ ಯಥಾ ರಾಜಾ ತಥಾ ಪ್ರಜಾಃ ॥ ೧೩-೦೮
ಜೀವಂತಂ ಮೃತವನ್ಮನ್ಯೇ ದೇಹಿನಂ ಧರ್ಮವರ್ಜಿತಂ ।
ಮೃತೋ ಧರ್ಮೇಣ ಸಂಯುಕ್ತೋ ದೀರ್ಘಜೀವೀ ನ ಸಂಶಯಃ ॥ ೧೩-೦೯
ಧರ್ಮಾರ್ಥಕಾಮಮೋಕ್ಷಾಣಾಂ ಯಸ್ಯೈಕೋಽಪಿ ನ ವಿದ್ಯತೇ ।
ಅಜಾಗಲಸ್ತನಸ್ಯೇವ ತಸ್ಯ ಜನ್ಮ ನಿರರ್ಥಕಂ ॥ ೧೩-೧೦
ಬಂಧಾಯ ವಿಷಯಾಸಂಗೋ ಮುಕ್ತ್ಯೈ ನಿರ್ವಿಷಯಂ ಮನಃ ।
ಮನ ಏವ ಮನುಷ್ಯಾಣಾಂ ಕಾರಣಂ ಬಂಧಮೋಕ್ಷಯೋಃ ॥ ೧೩-೧೧
ದೇಹಾಭಿಮಾನೇ ಗಲಿತಂ ಜ್ಞಾನೇನ ಪರಮಾತ್ಮನಿ ।
ಯತ್ರ ಯತ್ರ ಮನೋ ಯಾತಿ ತತ್ರ ತತ್ರ ಸಮಾಧಯಃ ॥ ೧೩-೧೨
ಈಪ್ಸಿತಂ ಮನಸಃ ಸರ್ವಂ ಕಸ್ಯ ಸಂಪದ್ಯತೇ ಸುಖಂ ।
ದೈವಾಯತ್ತಂ ಯತಃ ಸರ್ವಂ ತಸ್ಮಾತ್ಸಂತೋಷಮಾಶ್ರಯೇತ್ ॥ ೧೩-೧೩
ಯಥಾ ಧೇನುಸಹಸ್ರೇಷು ವತ್ಸೋ ಗಚ್ಚತಿ ಮಾತರಂ ।
ತಥಾ ಯಚ್ಚ ಕೃತಂ ಕರ್ಮ ಕರ್ತಾರಮನುಗಚ್ಚತಿ ॥ ೧೩-೧೪
ಅನವಸ್ಥಿತಕಾರ್ಯಸ್ಯ ನ ಜನೇ ನ ವನೇ ಸುಖಂ ।
ಜನೋ ದಹತಿ ಸಂಸರ್ಗಾದ್ವನಂ ಸಂಗವಿವರ್ಜನಾತ್ ॥ ೧೩-೧೫
ಖನಿತ್ವಾ ಹಿ ಖನಿತ್ರೇಣ ಭೂತಲೇ ವಾರಿ ವಿಂದತಿ ।
ತಥಾ ಗುರುಗತಾಂ ವಿದ್ಯಾಂ ಶುಶ್ರೂಷುರಧಿಗಚ್ಚತಿ ॥ ೧೩-೧೬
ಕರ್ಮಾಯತ್ತಂ ಫಲಂ ಪುಂಸಾಂ ಬುದ್ಧಿಃ ಕರ್ಮಾನುಸಾರಿಣೀ ।
ತಥಾಪಿ ಸುಧಿಯಶ್ಚಾರ್ಯಾಃ ಸುವಿಚಾರ್ಯೈವ ಕುರ್ವತೇ ॥ ೧೩-೧೭
ಸಂತೋಷಸ್ತ್ರಿಷು ಕರ್ತವ್ಯಃ ಸ್ವದಾರೇ ಭೋಜನೇ ಧನೇ ।
ತ್ರಿಷು ಚೈವ ನ ಕರ್ತವ್ಯೋಽಧ್ಯಯನೇ ಜಪದಾನಯೋಃ ॥ ೧೩-೧೮
ಏಕಾಕ್ಷರಪ್ರದಾತಾರಂ ಯೋ ಗುರುಂ ನಾಭಿವಂದತೇ ।
ಶ್ವಾನಯೋನಿಶತಂ ಗತ್ವಾ ಚಾಂಡಾಲೇಷ್ವಭಿಜಾಯತೇ ॥ ೧೩-೧೯
ಯುಗಾಂತೇ ಪ್ರಚಲೇನ್ಮೇರುಃ ಕಲ್ಪಾಂತೇ ಸಪ್ತ ಸಾಗರಾಃ ।
ಸಾಧವಃ ಪ್ರತಿಪನ್ನಾರ್ಥಾನ್ನ ಚಲಂತಿ ಕದಾಚನ ॥ ೧೩-೨೦
ಇತಿ ಶ್ರೀ ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿ ಸಂಹಿತಾಯಾಂ ತ್ರಯೋದಶೋಧ್ಯಾಯ:
ಮುಹೂರ್ತಮಪಿ ಜೀವೇಚ್ಚ ನರಃ ಶುಕ್ಲೇನ ಕರ್ಮಣಾ ।
ನ ಕಲ್ಪಮಪಿ ಕಷ್ಟೇನ ಲೋಕದ್ವಯವಿರೋಧಿನಾ ॥ ೧೩-೦೧
ಗತೇ ಶೋಕೋ ನ ಕರ್ತವ್ಯೋ ಭವಿಷ್ಯಂ ನೈವ ಚಿಂತಯೇತ್ ।
ವರ್ತಮಾನೇನ ಕಾಲೇನ ವರ್ತಯಂತಿ ವಿಚಕ್ಷಣಾಃ ॥ ೧೩-೦೨
ಸ್ವಭಾವೇನ ಹಿ ತುಷ್ಯಂತಿ ದೇವಾಃ ಸತ್ಪುರುಷಾಃ ಪಿತಾ ।
ಜ್ಞಾತಯಃ ಸ್ನಾನಪಾನಾಭ್ಯಾಂ ವಾಕ್ಯದಾನೇನ ಪಂಡಿತಾಃ ॥ ೧೩-೦೩
ಆಯುಃ ಕರ್ಮ ಚ ವಿತ್ತಂ ಚ ವಿದ್ಯಾ ನಿಧನಮೇವ ಚ ।
ಪಂಚೈತಾನಿ ಹಿ ಸೃಜ್ಯಂತೇ ಗರ್ಭಸ್ಥಸ್ಯೈವ ದೇಹಿನಃ ॥ ೧೩-೦೪
ಅಹೋ ಬತ ವಿಚಿತ್ರಾಣಿ ಚರಿತಾನಿ ಮಹಾತ್ಮನಾಂ ।
ಲಕ್ಷ್ಮೀಂ ತೃಣಾಯ ಮನ್ಯಂತೇ ತದ್ಭಾರೇಣ ನಮಂತಿ ಚ ॥ ೧೩-೦೫
ಯಸ್ಯ ಸ್ನೇಹೋ ಭಯಂ ತಸ್ಯ ಸ್ನೇಹೋ ದುಃಖಸ್ಯ ಭಾಜನಂ ।
ಸ್ನೇಹಮೂಲಾನಿ ದುಃಖಾನಿ ತಾನಿ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ವಸೇತ್ ಸುಖಂ ॥ ೧೩-೦೬
ಅನಾಗತವಿಧಾತಾ ಚ ಪ್ರತ್ಯುತ್ಪನ್ನಮತಿಸ್ತಥಾ ।
ದ್ವಾವೇತೌ ಸುಖಮೇಧೇತೇ ಯದ್ಭವಿಷ್ಯೋ ವಿನಶ್ಯತಿ ॥ ೧೩-೦೭
ರಾಜ್ಞಿ ಧರ್ಮಿಣಿ ಧರ್ಮಿಷ್ಠಾಃ ಪಾಪೇ ಪಾಪಾಃ ಸಮೇ ಸಮಾಃ ।
ರಾಜಾನಮನುವರ್ತಂತೇ ಯಥಾ ರಾಜಾ ತಥಾ ಪ್ರಜಾಃ ॥ ೧೩-೦೮
ಜೀವಂತಂ ಮೃತವನ್ಮನ್ಯೇ ದೇಹಿನಂ ಧರ್ಮವರ್ಜಿತಂ ।
ಮೃತೋ ಧರ್ಮೇಣ ಸಂಯುಕ್ತೋ ದೀರ್ಘಜೀವೀ ನ ಸಂಶಯಃ ॥ ೧೩-೦೯
ಧರ್ಮಾರ್ಥಕಾಮಮೋಕ್ಷಾಣಾಂ ಯಸ್ಯೈಕೋಽಪಿ ನ ವಿದ್ಯತೇ ।
ಅಜಾಗಲಸ್ತನಸ್ಯೇವ ತಸ್ಯ ಜನ್ಮ ನಿರರ್ಥಕಂ ॥ ೧೩-೧೦
ಬಂಧಾಯ ವಿಷಯಾಸಂಗೋ ಮುಕ್ತ್ಯೈ ನಿರ್ವಿಷಯಂ ಮನಃ ।
ಮನ ಏವ ಮನುಷ್ಯಾಣಾಂ ಕಾರಣಂ ಬಂಧಮೋಕ್ಷಯೋಃ ॥ ೧೩-೧೧
ದೇಹಾಭಿಮಾನೇ ಗಲಿತಂ ಜ್ಞಾನೇನ ಪರಮಾತ್ಮನಿ ।
ಯತ್ರ ಯತ್ರ ಮನೋ ಯಾತಿ ತತ್ರ ತತ್ರ ಸಮಾಧಯಃ ॥ ೧೩-೧೨
ಈಪ್ಸಿತಂ ಮನಸಃ ಸರ್ವಂ ಕಸ್ಯ ಸಂಪದ್ಯತೇ ಸುಖಂ ।
ದೈವಾಯತ್ತಂ ಯತಃ ಸರ್ವಂ ತಸ್ಮಾತ್ಸಂತೋಷಮಾಶ್ರಯೇತ್ ॥ ೧೩-೧೩
ಯಥಾ ಧೇನುಸಹಸ್ರೇಷು ವತ್ಸೋ ಗಚ್ಚತಿ ಮಾತರಂ ।
ತಥಾ ಯಚ್ಚ ಕೃತಂ ಕರ್ಮ ಕರ್ತಾರಮನುಗಚ್ಚತಿ ॥ ೧೩-೧೪
ಅನವಸ್ಥಿತಕಾರ್ಯಸ್ಯ ನ ಜನೇ ನ ವನೇ ಸುಖಂ ।
ಜನೋ ದಹತಿ ಸಂಸರ್ಗಾದ್ವನಂ ಸಂಗವಿವರ್ಜನಾತ್ ॥ ೧೩-೧೫
ಖನಿತ್ವಾ ಹಿ ಖನಿತ್ರೇಣ ಭೂತಲೇ ವಾರಿ ವಿಂದತಿ ।
ತಥಾ ಗುರುಗತಾಂ ವಿದ್ಯಾಂ ಶುಶ್ರೂಷುರಧಿಗಚ್ಚತಿ ॥ ೧೩-೧೬
ಕರ್ಮಾಯತ್ತಂ ಫಲಂ ಪುಂಸಾಂ ಬುದ್ಧಿಃ ಕರ್ಮಾನುಸಾರಿಣೀ ।
ತಥಾಪಿ ಸುಧಿಯಶ್ಚಾರ್ಯಾಃ ಸುವಿಚಾರ್ಯೈವ ಕುರ್ವತೇ ॥ ೧೩-೧೭
ಸಂತೋಷಸ್ತ್ರಿಷು ಕರ್ತವ್ಯಃ ಸ್ವದಾರೇ ಭೋಜನೇ ಧನೇ ।
ತ್ರಿಷು ಚೈವ ನ ಕರ್ತವ್ಯೋಽಧ್ಯಯನೇ ಜಪದಾನಯೋಃ ॥ ೧೩-೧೮
ಏಕಾಕ್ಷರಪ್ರದಾತಾರಂ ಯೋ ಗುರುಂ ನಾಭಿವಂದತೇ ।
ಶ್ವಾನಯೋನಿಶತಂ ಗತ್ವಾ ಚಾಂಡಾಲೇಷ್ವಭಿಜಾಯತೇ ॥ ೧೩-೧೯
ಯುಗಾಂತೇ ಪ್ರಚಲೇನ್ಮೇರುಃ ಕಲ್ಪಾಂತೇ ಸಪ್ತ ಸಾಗರಾಃ ।
ಸಾಧವಃ ಪ್ರತಿಪನ್ನಾರ್ಥಾನ್ನ ಚಲಂತಿ ಕದಾಚನ ॥ ೧೩-೨೦
ಇತಿ ಶ್ರೀ ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿ ಸಂಹಿತಾಯಾಂ ತ್ರಯೋದಶೋಧ್ಯಾಯ:
ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣಾರ್ಪಣಮಸ್ತು

No comments:
Post a Comment