CHANAKYA NEETI. 14. ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿ - ಚತುರ್ದಶೋಧ್ಯಾಯ:

 

ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿ - ಚತುರ್ದಶೋಧ್ಯಾಯ:

ಶ್ರೀ ಗುರುಭ್ಯೋ ನಮಃ ಹರಿ ಓಂ 
ಪೃಥಿವ್ಯಾಂ ತ್ರೀಣಿ ರತ್ನಾನಿ ಜಲಮನ್ನಂ ಸುಭಾಷಿತಂ ।  
ಮೂಢೈಃ ಪಾಷಾಣಖಂಡೇಷು ರತ್ನಸಂಜ್ಞಾ ವಿಧೀಯತೇ ॥ ೧೪-೦೧

ಆತ್ಮಾಪರಾಧವೃಕ್ಷಸ್ಯ ಫಲಾನ್ಯೇತಾನಿ ದೇಹಿನಾಂ ।  
ದಾರಿದ್ರ್ಯದುಃಖರೋಗಾಣಿ ಬಂಧನವ್ಯಸನಾನಿ ಚ ॥ ೧೪-೦೨

ಪುನರ್ವಿತ್ತಂ ಪುನರ್ಮಿತ್ರಂ ಪುನರ್ಭಾರ್ಯಾ ಪುನರ್ಮಹೀ ।  
ಏತ್ಸರ್ವಂ ಪುನರ್ಲಭ್ಯಂ ನ ಶರೀರಂ ಪುನಃ ಪುನಃ ॥ ೧೪-೦೩

ಬಹೂನಾಂ ಚೈವ ಸತ್ವಾನಾಂ ಸಮವಾಯೋ ರಿಪುಂಜಯಃ ।  
ವರ್ಷಾಧಾರಾಧರೋ ಮೇಘಸ್ತೃಣೈರಪಿ ನಿವಾರ್ಯತೇ ॥ ೧೪-೦೪

ಜಲೇ ತೈಲಂ ಖಲೇ ಗುಹ್ಯಂ ಪಾತ್ರೇ ದಾನಂ ಮನಾಗಪಿ ।  
ಪ್ರಾಜ್ಞೇ ಶಾಸ್ತ್ರಂ ಸ್ವಯಂ ಯಾತಿ ವಿಸ್ತಾರಂ ವಸ್ತುಶಕ್ತಿತಃ ॥ ೧೪-೦೫

ಧರ್ಮಾಖ್ಯಾನೇ ಶ್ಮಶಾನೇ ಚ ರೋಗಿಣಾಂ ಯಾ ಮತಿರ್ಭವೇತ್ ।  
ಸಾ ಸರ್ವದೈವ ತಿಷ್ಠೇಚ್ಚೇತ್ಕೋ ನ ಮುಚ್ಯೇತ ಬಂಧನಾತ್ ॥ ೧೪-೦೬

ಉತ್ಪನ್ನಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಸ್ಯ ಬುದ್ಧಿರ್ಭವತಿ ಯಾದೃಶೀ ।  
ತಾದೃಶೀ ಯದಿ ಪೂರ್ವಂ ಸ್ಯಾತ್ಕಸ್ಯ ನ ಸ್ಯಾನ್ಮಹೋದಯಃ ॥ ೧೪-೦೭

ದಾನೇ ತಪಸಿ ಶೌರ್ಯೇ ವಾ ವಿಜ್ಞಾನೇ ವಿನಯೇ ನಯೇ ।  
ವಿಸ್ಮಯೋ ನಹಿ ಕರ್ತವ್ಯೋ ಬಹುರತ್ನಾ ವಸುಂಧರಾ ॥ ೧೪-೦೮

ದೂರಸ್ಥೋಽಪಿ ನ ದೂರಸ್ಥೋ ಯೋ ಯಸ್ಯ ಮನಸಿ ಸ್ಥಿತಃ ।  
ಯೋ ಯಸ್ಯ ಹೃದಯೇ ನಾಸ್ತಿ ಸಮೀಪಸ್ಥೋಽಪಿ ದೂರತಃ ॥ ೧೪-೦೯

ಯಸ್ಮಾಚ್ಚ ಪ್ರಿಯಮಿಚ್ಛೇತ್ತು ತಸ್ಯ ಬ್ರೂಯಾತ್ಸದಾ ಪ್ರಿಯಂ ।  
ವ್ಯಾಧೋ ಮೃಗವಧಂ ಕರ್ತುಂ ಗೀತಂ ಗಾಯತಿ ಸುಸ್ವರಂ ॥ ೧೪-೧೦

ಅತ್ಯಾಸನ್ನಾ ವಿನಾಶಾಯ ದೂರಸ್ಥಾ ನ ಫಲಪ್ರದಾ ।  
ಸೇವ್ಯತಾಂ ಮಧ್ಯಭಾವೇನ ರಾಜಾ ವಹ್ನಿರ್ಗುರುಃ ಸ್ತ್ರಿಯಃ ॥ ೧೪-೧೧

ಅಗ್ನಿರಾಪಃ ಸ್ತ್ರಿಯೋ ಮೂರ್ಖಾಃ ಸರ್ಪಾ ರಾಜಕುಲಾನಿ ಚ ।  
ನಿತ್ಯಂ ಯತ್ನೇನ ಸೇವ್ಯಾನಿ ಸದ್ಯಃ ಪ್ರಾಣಹರಾಣಿ ಷಟ್ ॥ ೧೪-೧೨

ಸ ಜೀವತಿ ಗುಣಾ ಯಸ್ಯ ಯಸ್ಯ ಧರ್ಮಃ ಸ ಜೀವತಿ ।  
ಗುಣಧರ್ಮವಿಹೀನಸ್ಯ ಜೀವಿತಂ ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜನಂ ॥ ೧೪-೧೩

ಯದೀಚ್ಛಸಿ ವಶೀಕರ್ತುಂ ಜಗದೇಕೇನ ಕರ್ಮಣಾ ।  
ಪುರಾ ಪಂಚದಶಾಸ್ಯೇಭ್ಯೋ ಗಾಂ ಚರಂತೀ ನಿವಾರಯ ॥ ೧೪-೧೪

ಪ್ರಸ್ತಾವಸದೃಶಂ ವಾಕ್ಯಂ ಪ್ರಭಾವಸದೃಶಂ ಪ್ರಿಯಂ ।  
ಆತ್ಮಶಕ್ತಿಸಮಂ ಕೋಪಂ ಯೋ ಜಾನಾತಿ ಸ ಪಂಡಿತಃ ॥ ೧೪-೧೫

ಏಕ ಏವ ಪದಾರ್ಥಸ್ತು ತ್ರಿಧಾ ಭವತಿ ವೀಕ್ಷಿತಃ ।  
ಕುಣಪಂ ಕಾಮಿನೀ ಮಾಂಸಂ ಯೋಗಿಭಿಃ ಕಾಮಿಭಿಃ ಶ್ವಭಿಃ ॥ ೧೪-೧೬

ಸುಸಿದ್ಧಮೌಷಧಂ ಧರ್ಮಂ ಗೃಹಚ್ಛಿದ್ರಂ ಚ ಮೈಥುನಂ ।  
ಕುಭುಕ್ತಂ ಕುಶ್ರುತಂ ಚೈವ ಮತಿಮಾನ್ನ ಪ್ರಕಾಶಯೇತ್ ॥ ೧೪-೧೭

ತಾವನ್ಮೌನೇನ ನೀಯಂತೇ ಕೋಕಿಲೈಶ್ಚೈವ ವಾಸರಾಃ ।  
ಯಾವತ್ಸರ್ವಜನಾನಂದದಾಯಿನೀ ವಾಕ್ಪ್ರವರ್ತತೇ ॥ ೧೪-೧೮

ಧರ್ಮಂ ಧನಂ ಚ ಧಾನ್ಯಂ ಚ ಗುರ್ವೋರ್ವಚನಮೌಷಧಂ ।  
ಸುಗೃಹೀತಂ ಚ ಕರ್ತವ್ಯಮನ್ಯಥಾ ತು ನ ಜೀವತಿ ॥ ೧೪-೧೯

ತ್ಯಜ ದುರ್ಜನಸಂಸರ್ಗಂ ಭಜ ಸಾಧುಸಮಾಗಮಂ ।  
ಕುರು ಪುಣ್ಯಮಹೋರಾತ್ರಂ ಸ್ಮರ ನಿತ್ಯಮನಿತ್ಯತಃ ॥ ೧೪-೨೦

ಇತಿ ಶ್ರೀ ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿ ಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಚತುರ್ದಶೋಧ್ಯಾಯ:
ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣಾರ್ಪಣಮಸ್ತು