Sunday, July 05, 2026

Tyagaraja Stavah श्री त्यागराजस्तवः

श्री त्यागराजस्तवः

श्री गुरुभ्ये नमः हरी ॐ 
नीलकन्धर भाललोचन बालचन्द्रशिरोमणे
कालकाल कपालमाल हिमालयाचलजापते ।
शूलहस्त नमूल शङ्कर मूलयोगिवरस्तुत
त्यागराज दयानिधे कमलापुरीश्वर पाहि माम् ॥१॥

हारकुण्डलमौलिकङ्कणकिङ्किणीकृतपन्नग
भूतिगात्र कुबेरमित्र कलत्रपुत्रसमावृत ।
नारदादिमुनीन्द्रसन्नुत नागचर्मकृताम्बर
त्यागराज दयानिधे कमलापुरीश्वर पाहि माम् ॥२॥

भूतनाथ परान्तकातुलभुक्तिमुक्तिसुखप्रद
शीतलामलमन्दमारुतसेव्यदिव्यकलेवर ।
लोकनायक पाकशासनशोकवारणकारण
त्यागराज दयानिधे कमलापुरीश्वर पाहि माम् ॥३॥

शुद्धमञ्जु लतालकाहलशङ्खदिव्यवरप्रिय
नृत्तगीतरसज्ञ नित्यसुगन्धिगौरशरीर भो ।
चारुहास सुरादिपूजित पूजनीयपदाम्बुज
त्यागराज दयानिधे कमलापुरीश्वर पाहि माम् ॥४॥

सर्पराजविभूषणाव्यय चित्सभेश सदाशिव
नन्दिभृङ्गिगणेशवन्दितसुन्दराङ्घ्रिसरोरुह ।
वेदशेखर सर्वसुग्रहनामरूप दयाकर
त्यागराज दयानिधे कमलापुरीश्वर पाहि माम् ॥५॥

सारमोहमहान्धकारदिवाकराखिलभुक्तिद
चैकनायक पादपङ्कजसङ्गिचित्तजनामृत ।
पापतूलहुताशनाखिलकोपवन्मुनिपूजित
त्यागराज दयानिधे कमलापुरीश्वर पाहि माम् ॥६॥

पङ्कजासनसूत वेदतुरङ्ग मेरुशरासन
भानुचन्द्ररथाङ्ग भूरथ शेषशायिशिलीमुख ।
मन्दहासशिलीमुख त्रिपुराम्बुधेर्बडबानल
त्यागराज दयानिधे कमलापुरीश्वर पाहि माम् ॥ ७॥

दिव्यरत्नमयासनस्थितमेरुतुल्यमहारथ
छत्रचामर बर्हिबर्हसमूह दिव्यशिखामणे ।
नित्य शुद्ध महावृषध्वज निर्विकल्प निरञ्जन
त्यागराज दयानिधे कमलापुरीश्वर पाहि माम् ॥८॥

सर्वलोकविमोहनास्पद तत्पदार्थ वियत्पते
शक्तिविग्रह युक्त्यदीन सुवर्णवर्ण विभूतिमन् ।
पापकेतुदिवाकराक्ष परात्परामितकीर्तिमन्
त्यागराज दयानिधे कमलापुरीश्वर पाहि माम् ॥९॥

तात मत्कृतपापवारण दक्षयज्ञभयङ्कर
दारुकावनतापसाधिपसुन्दरीजनमोहक ।
व्याघ्रपादपतञ्जलिस्तुतिसान्द्रसादृशशैलज
त्यागराज दयानिधे कमलापुरीश्वर पाहि माम् ॥१०॥

॥ इति श्रीत्यागराजस्तवः सम्पूर्णः ॥
श्री कृष्णार्पणमस्तु 

    ಸಂತ ಶ್ರೀ ತ್ಯಾಗರಾಜರು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಶ್ರೀರಾಮನ ಪರಮ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದ ಇವರು ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತಿ ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಕೃತಿಗಳು ಸಂಗೀತದ ಸೊಬಗು, ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವೇದಾಂತದ ಸಾರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. 
ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೀರ್ತನೆಗಳು:
ನಗುಮೊಮು ಗಲನೇನಿ (ಮಧ್ಯಮಾವತಿ ರಾಗ)
ಬಂಟುರೀತಿ ಕೊಲುವು (ಹಂಸಾನಾದ ರಾಗ)
ಸಾಮಜವರಗಮನ (ಹಿಂದೋಳ ರಾಗ)
ದಂಡುಗಲ (ಆರಭಿ ರಾಗ) 
ಪಂಚರತ್ನ ಕೃತಿಗಳು:
ತ್ಯಾಗರಾಜರು ರಚಿಸಿರುವ ಐದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪಂಚರತ್ನ ಕೃತಿಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರಸ್ತಂಭಗಳಾಗಿವೆ. 
ಜಗದಾನಂದಕಾರಕ (ನಾಟ ರಾಗ)
ದುಡುಕುಗಲ (ಗೌಳ ರಾಗ)
ಸಾಧೀಂಚನೆ (ಆರಭಿ ರಾಗ)
ಕನಾ ಕನಾ ಶುರ (ವರಾಳಿ ರಾಗ)
ಎಂದರೋ ಮಹಾನುಭಾವರು (ಶ್ರೀ ರಾಗ) 

             ಶ್ರೀತ್ಯಾಗರಾಜರು ತಮ್ಮ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಿಲ್ಲದ ಹಲವಾರು ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೃತಿ ರಚನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಖರಹರಪ್ರಿಯ, ಹರಿಕಾಂಭೋಜಿ ಮೊದಲಾದ ಕೆಲವು ಮೇಳಕರ್ತರಾಗಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗೆ ತಂದವರು ತ್ಯಾಗರಾಜರೇ. ಘನರಾಗಗಳಾದ ನಾಟ, ಗೌಳ, ಆರಭಿ, ವರಾಳಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇವರು ರಚಿಸಿರುವ ವಿಶೇಷ ಕೃತಿಸಮೂಹವು ಘನರಾಗ ಪಂಚರತ್ನ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಪಡೆದಿದೆ.  ಹೀಗೆಯೇ ತಿರುವೊಟ್ರಿಯೂರಿನ ತ್ರಿಪುರಸುಂದರಿಯ ಮೇಲೆ, ಕೋವೂರು ಸುಂದರೇಶ್ವರನ ಮೇಲೆ, ಮತ್ತು ಶ್ರೀರಂಗಂನ ರಂಗನಾಥನಮೇಲೆ ಇವರು ರಚಿಸಿರುವ ಐದೈದು ಕೃತಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳು, ತಿರುವೊಟ್ರಿಯೂರ್ ಪಂಚರತ್ನ, ಕೋವೂರು ಪಂಚರತ್ನ ಮತ್ತು ಶ್ರೀರಂಗಂ ಪಂಚರತ್ನಕೃತಿಗಳೆಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ.


No comments:

Post a Comment