Sunday, June 07, 2026

Santha Kanhopatra Abhanga. संत कान्होपात्रा अभंग गाथा

        संत कान्होपात्रा अभंग गाथा 
श्री गुरुभ्ये नमः हरी: ॐ 

दीन पतित अन्यायी । शरण आले विठाबाई ।। १ ।।
मी तो आहे यातीहीन । न कळे काही आचरण ।। २ ।।
मज अधिकार नाही । शरण आले विठाबाई ।। ३ ।।
ठाव देई चरणापाशी | तुझी कान्होपात्रा दासी ।।४।।

वर्म वैरियाचे हाती । देऊ नको श्रीपती ।।१।।
तू तो अनाथाचा नाथ । दीन दयाळ कृपावंत ।।२।।
वेद पुराणे गर्जती । साही शास्त्रे विवादती ।।३।।
चरणी ब्रिद वागविसी । तुझी कान्होपात्रा दासी ।।४।।

जीवीचे जिवलगे माझे कृष्णाई कान्हाई ।
सांवळे डोळसे करुणा येऊ दे कांही ।। १ ।।
आला अपवाद याती संबंध लौकिक पाही ।
सावळे डोळसे करुणा येऊ दे काही || २ ||
दीनोद्धार ऐसे वेदशास्त्रे गर्जती पाही ।
सावळे डोळसे करुणा येऊ दे काही ॥३॥
शरण कान्होपात्रा तुजला वेळोवेळा पाही ।
सावळे डोळसे करुणा येऊ दे काही ।।४।।

माझे माहेर पंढरी । सुखे नांदू भीमातीरी ।।१।।
येथे आहे मायबाप । हरे ताप दरुशने ।।२।।
निवारिली तळमळ चिंता । गेली व्यथा अंतरीची ।।३।।
केशी विटेवरी शोभली । पाहुनी कान्होपात्रा धाली ।।४।।

नको देवराया अंत आता पाहू । प्राण हा सर्वथा फुटो पाहे ।।१।। हरिणीचे पाडस व्याघ्रे धरियेले । मजलागी जाहले तैसे देवा ।। २ ।।  तुजवीण ठाव न दिसे त्रिभुवनी । धावे हो जननी विठाबाई ।।३।।  मोकलोनी आस जाहले उदास । घेई कान्होपात्रेस हृदयात ।।४।।

घ्या रे घ्या मुखी नाम । अंतरी धरोनिया प्रेम ।।१।।
माझा आहे भोळा बाप । घेतो ताप हरोनि ।।२।।
आपुलिया नामासाठी । धावे संकटी लवलाहे ।।३।।
घ्यारे घ्यारे अनुभव । कान्होपात्रेचा माधव ।।४।।

योग याग तपे करिता भागली । तीच ही माऊली विटेवरी ।।१।। न येई ध्यानी साधिता साधनी । भक्तासी निर्वाणी धावतसे ।।२।।  चारी वेद साही शास्त्रे शिणली । कान्होपात्रा लाधली प्रेमसुखे ।।३।।

आलंकापुरी पुण्यठाव । तेथ समाधी ज्ञानदेव ।।१।।
पांडुरंगें दीधला वर । भेटी निर्धार कृष्णपक्षीं ।।२।।
नित्य स्नानालागीं जाणा । भागीरथी दिधली ज्ञाना ।।३।।
सरस्वती मणिकर्णिका । त्रिसंगमीं वाहती देखा ।।४।।
येथें स्नान करितां । वास वैकुंठीं तत्त्वतां ।। ५ ।।
ऐसे देव सांगता । कान्होपात्रा आनंदता ।।६।।

शिव तो निवृत्ति विष्णु ज्ञानदेव पाही । सोपान तो ब्रह्मा मूळ माया मुक्ताई ॥१॥ धन्य धन्य धन्य धन्य निवृत्तीराया । धन्य ज्ञानदेव सोपान सखया ।।२।। प्रत्यक्ष पैठणीं भटां दाविली प्रचिती । रेडियाचे मुखें वदविली वेदश्रुती ||३|| चौदाशे वरुषचे तप्ती तीर रहिवाशी । गर्व हरविला चालविले भिंतीशी ।।४।। धन्य कान्हुपात्रा आजी झाली भाग्याची । भेटी झाली ज्ञानदेवाची  म्हणूनीया ।। ५ ।।
१०
सकळही सुरवर येथेंची लाधले । देवचें देखिले चरणांबुज ।। १ ।। हरली ती भूक तहान निमाली । संतांची देखिलीं चरणांबुजें ।।२।। किर्तनाचे रंगी आनंदें नाचतां । कान्होपात्र चित्ता समाधान ।।३।।
११
अगावैकुंठींच्या राया । अगा विठ्ठल सखया ।।१।।
अगानारायणा । अगा वसुदेवनंदना ।।२।।
अगापुंडलीक वरदा । अगा विष्णु तूं गोविंदा ।।३।।
अगारखुमाईच्या कांता । कान्होपात्रा राखी आतां ।।४।।
१२
पतित तूं पावना । म्हणविसी नारायणा ।। १ ।। तरी सांभाळीं वचना । ब्रीद वागविसी जाणा ।। २ ।। याती शुद्ध नाही भाव। दुष्ट आचरण स्वभाव ।।३।। मुखीं नाम नाहीं । कान्होपात्रा शरण पायी ।।४।।
१३
माझ्या जीवींचे जीवन । तो विठ्ठल निधान ।।१।। उभा असे विठेवरी । वांटी प्रेमाची सीदोरी ।।२।। आलीयाची धनी । निवारितो चक्रपाणी ।।३।। भेटा दयेच्या सागरा । विनवितसे कान्होपात्रा ।।४।।
१४
अंबऋषीसाठी । जन्म घेतलें जगजेठी ।। १ ।। वागदी भक्तांचा आभार । ऋणी झाला निरंतर ।। २ ।। अर्जुनाचे रथीं बैसे । त्याचे घोडे धुतसे ।।३।। लाज सांडी ऋषीकेषी । कान्होपात्रा तुझी दासी ।।४।।
१५
ज्यांचे घेतां मुखीं नाम । धाकीं पडे काळ यम ।।१।। ऐशी नामाची थोरी । उद्धारिले दुराचारी ।। २ ।। नष्ट गणिका आजामेळा । वाल्मिकी झाला तो सोज्वळ ।। ३ ।। ऐशी नाम माळा । कान्होपात्रा ल्याली गळा।।४।।
१६
विठू दीनांचा दयाळ । वागवी दासाची कळकळ ।।१।। देव कृपावंत मोठा । उणें पडों नेदी तोटा ।।२।। देव भक्तांचा अभिमानी । वाहे चिंता सकळ मनीं ।।३।। देव भावाचा भुकेला । कान्होपात्रा आनंद झाला ।।४।।
१७
कनवाळू कृपाळू तूं माय माऊली । धावुनियां भेटली विठाबाई ।।१।। निवारिलीं विघ्नें दुरी तें पळालीं । जोडुनियां कर विठाई विनविली ।।२।। शरण कान्होपात्रा चरणीं निमाली। बांधोनियां भेटली विठाबाई।। ३ ।।
१८
ज्ञान वैराग्य भजलीं न तुमतें । आमुतें पंढरीनाथें न विसरीजे ।।१।। दंभ प्रपंच भजली न तुमतें । आमुतें पंढरीनाथें न विसरीजे || २ || विनवी कान्होपात्रा पंढरीरायातें । आमुतें पंढरीनाथे विसरीजे ।।३।।
१९
हरीहर बह्मादिक । जयालागीं करिती तप ।।१।। तो हा पंढरीचा राणा । न ये अनुमाना श्रुतीसी ।। २ ।। शास्त्रे पुराणें आंबावली । चारीं मौन्यची राहिलीं ।।३।। पुंडलीक वरदायिणी । कान्होपात्रेचा जो धनी ।।४।।
२०
विषयाचे संगतीं । नाश पावलें निश्चिती ।। १ ।। भगें पडली इंद्राला । भस्मासूर भस्म झाला ।। २ ।। चंद्रा लागला कलंक । गुरुपत्नीसी रतला देख ||३|| रावण मुकला प्राणासी । कान्होपात्रा ह्मणे दासी ।।४।।
२१
जन्मांतरीचें सुकृत आजी फळांसी आलें । ह्मणोनी देखिले विठ्ठलचरण ।।१।। धन्यभाग आजी डोळिया लाधलें । म्हणुनी देखिले विठ्ठलचरण ।। २ ।। धन्य चरण माझे या पंथ चालिले । म्हणुनी देखिले विठ्ठल चरण ।।३।। येऊनिया देहासी धन्य झाले । म्हणुनि देखिले विठ्ठलचरण ।। ४ ।। घाली गर्भवासा कान्होपात्रा म्हणे । जन्मोजन्मीं देखेन विठ्ठलचरण ।। ५ ।।
२२
सर्व सुखाचे जें निजसुखाचें सार गे माय । तो हा पंढरिराया विटेवरी ।।१।। सकळ साराचें सार गे माय । तो हा पंढरिराय विटेवरी ।।२।। सर्व साधनाचें जें कां निजसाधन । गे माय तो हा पंढरिराय विटेवरी ।।३।। जे कां जीवांचे जीवन कान्होपात्राचे । निजघन ते माय तो हा पंढरीराय विटेवरी ॥४॥
२३
पतित पावन ह्मणविसी आधी । तरी का उपाधि भक्तांमागें ।।१।। तुझे म्हणवितां दुर्जे अगसंग । उणेपणा सांग कोणाकडे ।।२।। सिंव्हाचें भातुकें जंबुक पे नेतां । थोराचिया माथां लाज वाटे ।।३।। ह्मणे कान्होपात्रा देह समर्पण करवा । जतन ब्रिदासाठी ॥४॥
२४
नामें दोष जळती । नामें पापी उद्धरती ।। १ ।। हें आलें अनुभवा । सत्यजीवा प्रत्यया ।।२।। नामें अपार तारिलें । नामें जीवनमुक्त केले ।।३।। कान्होपात्रा नाम घेतां । पायीं जडली तत्त्वतां ।। ४ ।।

संत कान्होपात्रा अभंग समाप्त


No comments:

Post a Comment